على زمانى قمشه اى

132

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ارسطو و در نتيجه دين و فلسفه توافق ايجاد كند . « 1 » اقليدسى ( زنده 341 ق / 952 م ) ابو الحسن احمد بن ابراهيم اقليدسى ، رياضىدان مسلمان در 341 ق در دمشق مىزيسته است ، او از رياضىدانانى است كه در اصول اقليدس پژوهش به عمل آورده و استنساخ مىكرده است ، آثار او عبارت‌اند از : 1 . « الفصول فى الحساب الهندى » اين كتاب به انگليسى نيز ترجمه شده است . 2 . « الحجر فى الحساب » احتمال دارد كه هر دو يك اثر باشند ، اقليدسى در مقدمه كتاب گويد : همه كتاب‌هاى مهمّى را كه تا زمان او درباره حساب هندى نگاشته شده خوانده است و با زبردستان و مشاهير اين فن ديدار كرده و حاصل كار هيچ‌يك از دانشمندان پيش از او مانند آنچه وى پديد آورده نبوده است . اقليدسى غير از ابتكارات رياضى خود از اختراع تختهء محاسبه‌اى ويژه نابينايان و افرادى كه چشمشان ضعيف است سخن مىگويد ، از ديگر ابتكارات او به كارگيرى كسرهاى اعشارى است كه 500 سال قبل از غياث الدّين جمشيد كاشى ( كه تا چندى پيش مبتكر اين كسرها شناخته مىشد ) كسرهاى اعشارى را به كار برده و از پيش‌قدم بودن خود در اين كار هيچ سخنى به‌ميان نياورده و براى متمايز ساختن بخش صحيح عدد از بخش اعشارى آن يك خط كوچك ( به جاى مميز ) در بالاى رقم يكان قسمت صحيح عدد قرار داده است . « 2 »

--> ( 1 ) . همان . ( 2 ) . دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 9 ، ص 675 ، ماده اقليدسى .